W tym cyklu zamieszczaliśmy wakacyjne propozycje wędrówek po naszym powiecie oraz sąsiednich. Pod koniec wakacji chcemy zaproponować coś większego. Otóż w dniach 15/16 sierpnia 20 osobowa grupa z Ropczyc i okolic odbyła podróż, której celem było odebranie w Białymstoku relikwi bł. ks. Jerzego Popiełuszki oraz bł. ks. Michała Sopoćko (dla parafii św. Barbary). Nasza propozycja to dołączenie się do tej podróży przez zapoznanie się z miejscami, które stanowiły jej etapy. W części pierwszej, będzie to Suchowola, Okopy (miejsce urodzenia ks. Jerzego), Różanystok, Sokółka (Cud Eucharystyczne). W części drugiej: Święta Woda, Białystok i Żoliborz (miejsce grobu bł. ks. Jerzego Popiełuszko).
(na zdjęciu Bazylika w Różanymstoku)
Suchowola – miasto w woj. podlaskim, w powiecie sokólskim, położone nad rzeką Olszanką, jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Tu uczył się w Szkole Podstawowej, a potem w Liceum bł. ks. Jerzy. Okopy odległe od Suchowoli o 4 km. nie posiadały szkoły, ponieważ to malutka wioska. Suchowola obecnie liczy ok. 2 tys. mieszkańców. Jest to miasto królewskie, kiedyś w ekonomii grodzieńskiej, (w powiecie grodzieńskim województwa trockiego). Założona jako wieś królewska w XVI w. w czasie zasiedlania królewskiej Puszczy Nowodworskiej. Nazwa związana z powstaniem na tzw. „suchym korzeniu”, tj. na zrębie, drugi człon – wola – od dania wolnego czasu na spłacenie czynszu i innych należności. Rozwijała się jako miasto przy szlaku handlowym z Mazowsza do Grodna. W wiekach XVII i XVIII rozwinięty był tu handel zbożem i bydłem oraz końmi. Na rozwój miasta wpłynęli Tatarzy zajmujący się wyprawianiem skór i Żydzi zajmujący się handlem i rzemiosłem. W 1777 Suchowola otrzymała prawa miejskie, odebrane w 1950. 1 stycznia 1997 ponownie nadano jej status miasta. W 1775 kartograf i astronom królewski Szymon Sobierajski określił Suchowolę jako miejsce, gdzie krzyżują się linie łączące najdalsze punkty Europy. Od tej pory Suchowola uważana jest za geometryczny środek Europy. W parku ustawiono głaz oraz tablicę symbolizującą ten fakt. Wartych zobaczenia jest:
• klasycystyczny kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła,1884-1885. Tu został ochszczony bł. Ks. Jerzy i tu odprawiał Msze św. Prymicyjną. Wcześniej w tym miejscu stał ufundowany przez Zygmunta Augusta kościół drewniany o tej samej nazwie. Przy tym kościele, w budynku parafialnym znajduje się Muzeum bł. ks. Jerzego.
• głaz i tablica informująca o nadaniu miana środka Europy
• stalowy Łuk papieski o ażurowej konstrukcji – element ołtarza polowego na lotnisku Krywlany w Białymstoku w czasie wizyty papieża Jana Pawła II w 1991 r.
Okopy: wieś powstała w XVI wieku w czasie zasiedlania Puszczy Nowodworskiej, należała do ekonomii grodzieńskiej. Nazwa wsi odnosi się do kurhanów średniowiecznych, zwanych przez miejscową ludność okopami. W końcu XVIII wieku była to wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona w powiecie grodzieńskim województwa trockiego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Obecnie to malutka wieś, w której budowane będzie Muzeum bł. ks. Jerzego Popiełuszki. List intencyjny w sprawie powołania Muzeum Ks. Jerzego Popiełuszko w Okopach – jako Oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku podpisany został 25.06.2020 r. Muzeum powstaje z inicjatywy Fundacji im. ks. Jerzego Popiełuszko „Dobro”, z przewodniczącym rady programowej Fundacji Bogdanem Romaniukiem (z Podkarpacia).
Różanystok – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Dąbrowa Białostocka, dawniej zwana Krzywym Stokiem. Wieś duchowna położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego. W latach 80. XVI wieku został tutaj założony folwark dworsko-ogrodowy przez spadkobierców Zygmunta Augusta Scipiona del Campo. W połowie XVII wieku Krzywy Stok stał się własnością Szczęsnego Tyszkiewicza. Szczęsny i jego żona Eufrozyna byli kolatorami w roku 1661 drewnianego kościoła w ich posiadłościach. W 1663 roku do wsi przybyli z Sejn oo. dominikanie i na prośbę rodziny Tyszkiewiczów stali się opiekunami cudownego obrazu. Kult Matki Bożej oraz otrzymywane przez wiernych łaski spowodowały zmianę nazwy miejscowości w roku 1663 z Krzywego Stoku na Różanystok. Obecnie jest tu potężny zespół: Bazylika Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Różanymstoku oraz klasztorny dominikanów i klasztoru prawosławnego. Bazylika to późnobarokowy kościół pw. Ofiarowania NMP, słynący z cudownego obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem na ręku, zbudowany w latach 1759–1785. Obraz został koronowany przez ks. Kardynała Franciszka Macharskiego z Krakowa w dniu 28 czerwca 1981 roku. W dniu 30 sierpnia 1987 roku kościołowi Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny nadano tytuł Bazyliki Mniejszej.
Dawny klasztor, obecnie internat, zbudowany w latach 1759–1794, obecnie mieści się tu zespól szkól specjalnych prowadzony przez Salezjanów. Klasztor prawosławny, obecnie zespół szkół rolniczych:
• cerkiew, XIX/XX w. (zamknięta).
Sokółka – prawa miejskie nadane zostały Sokółce w roku 1609. Miasto królewskie ekonomii grodzieńskiej położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego I Rzeczypospolitej. Miasto położone jest na obszarze Wzgórz Sokólskich, w północnej części Niziny Podlaskiej, u źródeł rzeki Sokołdy. Przez miasto przebiegają międzynarodowa trasa drogowa droga krajowa nr 19 oraz kolejowa Warszawa – Grodno i dalej w kierunkach na Wilno, Rygę, Sankt-Petersburg, Mińsk i Moskwę. Sokółka oddalona jest o 16 km od polsko-białoruskiego przejścia granicznego w Kuźnicy Białostockiej. Pierwotnie Sokoldka (Sokółka) była wsią koronną założoną przez rewizorów królewskich na trakcie z Grodna do Knyszyna. Nazwa miasta wywodzi się od nazwy rzeki Sokoldka (Mała Sokołda). Na początku XVI wieku istniał tu dwór myśliwski Sucholda znajdujący się we władaniu królowej Bony, który został nadany jej przez Zygmunta Starego w roku 1524 wraz z rozległym obszarem od Kowna do Narwi i Świsłoczy, jaki wydzielił z Puszczy Grodzieńskiej[12]. W 1565 roku Zygmunt August ufundował w Sokółce kościół katolicki, a parafia funkcjonowała od roku 1592. Prawa miejskie otrzymała 28 lutego 1609 roku od Zygmunta III Wazy. Przed nadaniem praw miejskich do Sokółki przybyli rewizorzy królewscy Jerzy Scipio del Campo oraz Stefan Nieszkowski, którzy dokonali rozplanowania przyszłego miasta. Kanclerz wielki litewski Albrycht Stanisław Radziwiłł w swoim pamiętniku pod datą 18 maja 1633 roku zapisał: „Na zaproszenie starosty żmudzkiego i wojewody brzeskiego, mego brata, udaliśmy się do Sokółki, gdzie król i my wszyscy zostaliśmy przyjęci wspaniale. Zanim tam przybyliśmy, król mówił mi (ponieważ jeszcze nigdy w tym miejscu nie byłem), że zobaczę dom drewniany, który został zbudowany za cenę 7000 zł, lecz niedokończony i już prawie w upadku. Okazało się to prawdziwe”.W tym okresie w mieście wytapiano rudę darniową. 11 lutego 1662 roku wydano dekret, który zmuszał Żydów do opuszczenia miasta. Mogli odwiedzać Sokółkę tylko w dniach handlowych i jarmarcznych, ale nie dłużej niż na 3 dni. Żydom zabronione było nabywanie domów i dóbr ziemskich. Jeżeli któryś z nich takowy majątek posiadał, to przechodził on na własność Kościoła katolickiego. Zakazane było również wynajmowanie Żydom domów. Naruszenie dekretu wiązało się z karą pieniężną w wysokości 10 seksagen groszy litewskich na korzyść Kościoła w Sokółce. 29 grudnia 1698 roku August II nadał zamieszkującym Sokółkę Żydom przywilej wolnego handlu oraz prowadzenia szynków. W roku 1717 miasto znalazło się na drodze pocztowej między Warszawą i Mitawą, a w mieście osadzono urzędników pocztowych z rodziny Michaelisów. W drugiej połowie XVIII wieku podskarbi nadworny litewski Antoni Tyzenhauz sprowadził rzemieślników i rozbudował miasto, próbując dokonać przestrzennej przebudowy miasta. W czasie jego administrowania dokonany został nowy podział ekonomii litewskich, w wyniku czego Sokółka została siedzibą guberni. Tyzenhauz na obszarze ekonomii grodzieńskiej wybudował szereg fabryk i manufaktur, które później upadły, jednak wprowadził na nowo wcześniej zniesioną pańszczyznę. W wyniku tego w Sokółce oraz w Kuźnicy i Krynkach pojawiły się protesty miejscowej ludności, a w latach 70. XVIII wieku pisano supliki do króla. W tym czasie w mieście znajdowały się 182 domy i stacjonował w nim garnizon kawalerii narodowej. Na zlecenie Tyzenhauza został wykonany przez Józefa de Sacco projekt założenia parkowo-pałacowego: „Planty Zabudowania gubernji J.K.mci Sokolskiey”, zbudowano jednak tylko pałacyk gubernatora. Za to do lat 80. XVIII wieku wybudowano 12 kamienic na rynku.
Okresie rozbiorów, w 1795 roku, po III rozbiorze Polski, miasto przejściowo znalazło się w zaborze pruskim, w prowincji Prusy Nowowschodnie. Do czasu Pokoju w Tylży w roku 1807, gdy Sokółka znalazła się w zaborze rosyjskim. W latach 1792 i 1803 wybuchały pożary, w wyniku których spłonęła część miasta, a w roku 1796 kościół parafialny. Zgodnie z postanowieniami traktatu tylżyckiego z 1807 roku Sokółka została przekazana Imperium Rosyjskiemu, pod którego władzą pozostawała aż do 1915 roku. W roku 1848 zbudowany został murowany kościół katolicki pw. św. Antoniego. W latach 50. XIX wieku zbudowana została prawosławna cerkiew św. Aleksandra Newskiego oraz szkoła administracyjno-leśna i strzelecka, a w 1886 roku koszary. W 1862 roku Sokółka otrzymała połączenie kolejowe w związku z budową linii kolejowej Wiedeń–Warszawa–Sankt-Petersburg. Od końca XIX wieku do wybuchu I wojny światowej w mieście stacjonował rosyjski 63 Uglicki pułk piechoty. Około 1900 roku wybudowano murowaną synagogę. Znajdowała się w północno-zachodniej części miasta. 20 listopada 1996 roku odsłonięty został pomnik poświęcony bohaterom bitwy nad Niemnem z tamtego okresu z popiersiem marszałka Piłsudskiego. W okresie międzywojennym miasto znane z garbarni oraz targów końskich i bydlęcych. W latach międzywojennych mieszkało w Sokółce około 3500 osób narodowości żydowskiej, w większości zajmowały się one handlem. Łącznie miejscowość liczyła około 6000 mieszkańców. W dniu 21 września 1939 roku miasto zostało zajęte przez oddziały sowieckiej 2 brygady czołgów, a następnie włączone w skład Związku Radzieckiego. Okupanci sowieccy prowadzili prześladowania, aresztowania oraz wywózki miejscowej ludności (często na Syberię czy do Kazachstanu), zwłaszcza polskich patriotów. W czerwcu 1941 miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie, a w lipcu weszło w skład Bezirk Bialystok. W 1941 r. w południowo-wschodniej części miasta Niemcy utworzyli getto dla ludności żydowskiej.
W okresie powojennym (XX wieku) we wschodniej części miasta powstały dwa duże zakłady przemysłowe: stolarski Stolbud (obecnie Sokółka Okna i Drzwi) oraz Fabryka Urządzeń Mechanicznych „Spomasz”
CUD EUCHARYSTYCZNY
W kościele pod wezwaniem św. Antoniego, podczas Mszy odprawianej 12 października 2008 roku młody wikariusz, ksiądz Jacek Ingielewicz, przypadkowo upuścił konsekrowaną hostię na ziemię. Gdy ją podniósł, zauważył, że jest lekko pobrudzona ziemią. Postąpił tak, jak go nauczono. Umieścił komunikant w specjalnym liturgicznym naczyniu – vasculum – dodał trochę wody i zamknął w tabernakulum. Tego samego dnia bezpośrednio po Mszy ksiądz proboszcz Stanisław Gniedziejko zauważył, że w tabernakulum znajduje się vasculum z hostią. Poprosił więc siostrę Julię, zakrystiankę, która zajmuje się świętymi naczyniami, szatami i świecami, aby przelała wodę z hostią do szklanego naczyńka i umieściła je w sejfie w zakrystii. Siostra Julia wykonała polecenie, po czym zamknęła sejf.
Siedem dni później, 19 października 2008 roku, ksiądz Stanisław poprosił siostrę, żeby sprawdziła, czy hostia już się rozpuściła. Kiedy zakrystianka otworzyła sejf, zauważyła niezwykłą zmianę. Zakonnica stwierdziła, że na hostii pojawiła się czerwona „plama” przypominająca krew. Powiedziała o tym księdzu Stanisławowi, który osobiście przyszedł obejrzeć komunikant. „Byłem w szoku. Nie wiedziałem, co o tym myśleć. Ręce mi się trzęsły. Nie mogłem wydusić słowa”. Proboszcz Stanisław Gniedziejko poinformował o wszystkim swojego przełożonego, arcybiskupa Edwarda Ozorowskiego, który kilka dni później osobiście przyjechał do Sokółki z kanclerzem kurii, księdzem Andrzejem Kakareko. 29 października 2008 roku na polecenie arcybiskupa ksiądz Stanisław wyjął hostię z wody i położył ją na korporał, który następnie umieszczono w tabernakulum w kaplicy na plebanii i zamknięto na klucz.
Arcybiskup powołał specjalną komisję, która miała zbadać niezwykłą przemianę, aby upewnić się, czy nikt nie manipulował przy hostii. 5 stycznia 2009 roku oficjalnie poproszono dwoje szanowanych patomorfologów z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku o przeprowadzenie niezależnej analizy materiału. Profesor Maria Sobaniec-Łotowska oraz profesor Stanisław Sulkowski są pracownikami różnych wydziałów tej uczelni: profesor Sobaniec-Łotowska pracuje w Zakładzie Patomorfologii Lekarskiej, a profesor Sulkowski w Zakładzie Patomorfologii Ogólnej. Od ponad trzydziestu lat są specjalistami w zakresie diagnostyki histopatologicznej. Naukowe osiągnięcia każdego z nich są znane poza granicami Polski. Oboje dali naukowemu światu olbrzymią liczbę recenzowanych badań naukowych.
Profesor Sobaniec-Łotowska w obecności księdza Andrzeja Kakareki, kanclerza Kurii Arcybiskupiej w Białymstoku, i innych świadków pobrała do badań próbkę wielkości około jednego centymetra kwadratowego. Profesor Sobaniec-Łotowska opowiadała: Zabezpieczyłam drobną ilość materiału; był kruchy, barwy brunatnej i ściśle połączony z zachowanym fragmentem hostii. Podkreślam, że w chwili pobrania próbki nie było wiadome, z jakim materiałem będziemy mieli do czynienia. Po przeprowadzeniu szeregu testów końcowy raport sporządzony przez dwoje niezależnych patomorfologów był jednoznaczny: „Co jest naszym zdaniem ważne – analizowany przez nas materiał w całości stanowi tkankę mięśnia sercowego”. Podczas wywiadu profesor Sobaniec-Łotowskiej zadano pytanie: „Jakie obserwacje pozwoliły państwu stwierdzić, że w poddanym ekspertyzie fragmencie hostii jest tkanka mięśnia serca?”. Odpowiedziała, że nawet w tak małej ilości pobranego materiału można było zaobserwować wiele charakterystycznych pod względem morfologicznym wykładników wskazujących na tkankę mięśnia sercowego. Jednym z takich wykładników jest zjawisko segmentacji, tj. uszkodzenie włókien mięśnia sercowego w miejscu wstawek, oraz zjawisko fragmentacji. Uszkodzenia te są widoczne jako drobne pęknięcia. Zdaniem pani profesor: Innym ważnym dowodem na to, że badany materiał może być mięśniem ludzkiego serca, było głównie centralne ułożenie jąder komórkowych w obserwowanych włóknach, co jest charakterystycznym zjawiskiem dla tego mięśnia. Na przebiegu niektórych włókien znajdowaliśmy również obrazy mogące odpowiadać węzłom skurczu. Natomiast w badaniu mikroskopowo-elektronowym widoczne były zarysy wstawek i pęczki delikatnych miofibryli. Profesor Sobaniec-Łotowska opisała badany materiał jako fragment tkanki mięśnia sercowego „w okresie przedśmiertnym, agonalnym”, czego dowodzi zjawisko segmentacji, tj. uszkodzenia włókien mięśnia sercowego w miejscu wstawek, które powstają jedynie we włóknach niemartwiczych i odzwierciedlają szybkie skurcze mięśnia serca tuż przed śmiercią. Profesor Sulkowski zwrócił uwagę, że jeżeli włożymy komunikant do wody, to w normalnym biegu wydarzeń powinno nastąpić w krótkim czasie jego rozpuszczenie. Natomiast w tym przypadku część komunikanta, z niezrozumiałych przyczyn, nie uległa rozpadowi. Profesor Sobaniec-Łotowska prosiła, aby zwrócić uwagę na zdumiewający brak występowania zjawiska autolizy, czyli procesu rozpadu komórki w wyniku działania jej własnych enzymów wydzielanych na skutek ustania wewnątrzkomórkowych procesów życiowych. Proces autolizy przebiega zazwyczaj w uszkodzonych lub obumierających tkankach. Fakt, że nie zachodził on w pobranej próbce, był dla pani profesor zdumiewający. Proszę zwrócić uwagę na jeszcze jedno niezwykłe zjawisko. Komunikant długo przebywał w wodzie, a następnie jeszcze dłużej na korporale. Tkanka, która się pojawiła na komunikancie, powinna więc ulec procesowi autolizy. Badając pobrany materiał, nie stwierdziliśmy takich zmian. Uważam, że na obecnym etapie rozwoju wiedzy nie jesteśmy w stanie wytłumaczyć badanego zjawiska tylko i wyłącznie w oparciu o nauki przyrodnicze. Uwagę obojga naukowców zwróciło także zjawisko „wzajemnego przenikania się”. Co jest jeszcze niepojęte – zauważa profesor Sulkowski – tkanka, która pojawiła się na komunikancie, była z nim połączona w sposób ścisły, przenikając podłoże, na którym powstała. Proszę mi wierzyć, że nawet gdyby ktoś zamierzał dokonać manipulacji, to nie potrafiłby tak nierozerwalnie połączyć tych dwóch struktur. Profesor Sobaniec-Łotowska również zwróciła uwagę na ten aspekt: To niezwykłe zjawisko przenikania się komunikanta i włókien mięśnia serca obserwowane zarówno w mikroskopach świetlnych, jak i mikroskopie elektronowym transmisyjnym jest dla mnie również dowodem na to, że nie mogło tu być ludzkiej ingerencji. Działanie elektronowego mikroskopu transmisyjnego polega na przepuszczeniu wiązki elektronów przez fragment próbki, dzięki czemu możliwe jest oglądanie przekroju poprzecznego preparatu niczym warstw przekrojonego na pół ciasta. W tym wypadku naukowcy zaobserwowali wzajemne przenikanie się ludzkiej tkanki z materialnymi składnikami hostii. Profesor Sobaniec-Łotowska podsumowała wyniki badań w innym wywiadzie, którego udzieliła 13 sierpnia 2010 roku. Potwierdziła w nim swoje wyjaśnienia, odwołując się do obrazów patologicznych. Profesor uznała, że hostia przemieniła się w tkankę mięśnia sercowego, w której widoczne były struktury charakterystyczne dla przedśmiertnych skurczy. Zawał serca – powtórzyła – nastąpił niedawno. Serce było żywe, znajdowało się w stanie poprzedzającym śmierć. Analizowana próbka nie pochodziła od martwej osoby. Ta osoba żyła. Obserwowałam jeden centymetr kwadratowy serca, fragment mięśnia. Osoba, której usunięto by ten fragment z ciała, umarłaby. Wskazując na fotografię tkanki mięśnia sercowego, ponownie zwróciła uwagę na fakt, że ten fragment był zanurzony w wodzie przez wiele tygodni, a „już po tygodniu w ogóle nie powinien być widoczny”.
„CZYSTA BIOLOGIA” Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów nie zwlekało z komentarzami na temat niezwykłych wydarzeń w Sokółce. Racjonaliści oświadczyli, że skoro znaleziono żywą tkankę serca, to znaczy, że zostało popełnione morderstwo i natychmiast należy rozpocząć poszukiwania ciała. Złożyli doniesienie do prokuratury. Po pewnym czasie prokurator rejonowy w Sokółce umorzył dochodzenie, oświadczając, że nie znaleziono żadnych dowodów na popełnienie morderstwa.
Profesor Maria Sobaniec-Łotowska zawsze broniła naukowej rzetelności przeprowadzonych przez siebie badań i przypadku przemiany hostii w serce jednoznacznie podsumowała swój wywód: żadna znana nauce bakteria nie potrafi wytworzyć tkanki mającej cechy mięśnia serca, a obecność takiej tkanki stwierdziliśmy w hostii. Jeżeli ktoś nie chce uwierzyć, to choćby i zobaczył – zamknie oczy.
opr. St. Wójciak
