„Tłusty czwartek Góra pączków, za tą górą tłuste pączki z konfiturą, za plackami micha chrustu bo to dzisiaj są zapusty. Przez dzień cały się zajada, a wieczorem maskarada: Janek włożył ojca spodnie, choć mu było niewygodnie, Zosia – suknię babci Marty I kapelusz jej podarty, Franek sadzy wziął z komina, Bo udawać chce Murzyna. W tłusty czwartek się swawoli, później czasem brzuszek boli”. (Wł. Broniewski)
Dziś tj. 20 lutego 2020 roku przypada „Tłusty Czwartek”. Jest to okazja ruchoma związana z przebiegiem roku liturgicznego, a dokładnie z datą Świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Jest to bowiem dzień rozpoczynający ostatni tydzień karnawału i jednocześnie zwiastujący nadejście Wielkiego Postu. Tłusty czwartek znany jest w większości krajów obrzędowości chrześcijańskiej. Staropolskie przysłowie mówi: „Powiedział Bartek, że dziś Tłusty Czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła”.
Tłusty Czwartek ma bardzo bogatą historię. Geneza tłustego czwartku sięga pogaństwa. Był to dzień w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowane z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną.
W Polsce Tłusty Czwartek pojawił się w XVII wieku. Zwany był „czwartkiem zapustnym”. Nazwa ta wywodzi się od zapustów – czyli staropolskiego określenia karnawału. Jak sama nazwa wskazuje celebrowanie tego dnia polega na solidnym objadaniu się przed Wielkim Postem. W tym celu przygotowywano zawsze najbardziej kaloryczne przysmaki.
Symbolem tego dnia stały się pączki, które co ciekawe, serwowano w przeszłości nie na słodko, ale na pikantnie i na tłusto. Przyrządzano je bowiem z ciasta chlebowego i faszerowano boczkiem i mięsem. Dopiero w XVIII wieku pojawiły się na polskich stołach pączki w wersji słodkiej. Wyglądały one inaczej niż obecnie. W środku ukryty miały mały orzeszek lub migdał. Ten kto trafił na taki szczęśliwy pączek, miał cieszyć się dostatkiem i powodzeniem.
Obecnie celebrowanie tłustego czwartku podobnie jak w przeszłości polega na objadaniu się kalorycznymi przysmakami. Cukiernie co roku przygotowują na tę okazję gamę pączkowych słodkości: z różą, marmoladą, czekoladą, budyniem, czy adwokatem. Zachowała się tradycja, że zjadanie tych przysmaków w Tłusty Czwartek ma zapewnić pomyślność przez cały rok, bo jak mówi staropolskie przysłowie : „Kto nie zje tego dnia choćby jednego pączka, tego dola nie będzie słodka”.
Zachęcamy więc do kultywowania tej wielowiekowej tradycji.
km
